Apteczka wyprawowa – obowiązkowy element plecaka

 In Porady

Brak pomocy medycznej w górach wysokich

Im wyższe góry, tym bardziej oddalone od cywilizacji, tym bardziej ograniczony dostęp do służb ratunkowych i  tym większa konieczność bycia samowystarczalnym w sytuacji choroby lub wypadku. Profesjonalne punkty medyczne na górskim szlaku to rzadkość. Pomoc lekarska jest dostępna jedynie na najbardziej popularnych szlakach trekkingowych w Himalajach (trekking do bazy Mount Everest – Pheriche 4200m, baza pod Mount Everest 5200m; trekking dookoła Annapurny – Manang 3540m), w Andach na Aconcagua (Confluencia 3500m, Plaza de Mulas 4200m, Plaza Argentina 4200m); oraz na Kaukazie na Kazbeku w stacji Meteo 3550m. Podobnie ograniczona jest dostępność do wysokogórskich służb ratunkowych oraz transportu ratunkowego śmigłowcem. Na większości wysokogórskich szlaków nie ma żadnych profesjonalnych służb ratunkowych. Wyjątkiem jest polska inicjatywa na Kazbeku „Bezpieczny Kazbek”, ratownicy górscy w Alpach, na Alasce na Denali czy w Andach na Aconcagua. Należy mieć świadomość, że śmigłowiec w większości gór wysokich pełni rolę wyłącznie transportu osoby poszkodowanej co oznacza, że na pokładzie nie ma personelu medycznego. Dodatkowo śmigłowiec lata tylko w dzień i wyłącznie podczas dobrej pogody, a miejsce podjęcia osoby poszkodowanej to zazwyczaj baza wyprawy lub jeden z niższych obozów.  Czas dotarcia wysokogórskich służb ratunkowych czy śmigłowca do osoby poszkodowanej jest bardzo długi i należy liczyć go w dniach. Brak cywilizacji to brak służb ratunkowych i pomocy medycznej. Wniosek musi być jeden: w górach wysokich trzeba być samowystarczalnym – trzeba mieć wiedzę i sprzęt medyczny by móc sobie samodzielnie pomóc w sytuacji choroby lub wypadku.

 

Przed wyprawą warto sprawdzić dostępność służb ratunkowych w terenie Twojego działania. Pamiętaj, że tylko w krajach wysoko rozwiniętych na pokładzie śmigłowca jest personel medyczny.

Wysokogórska pierwsza pomoc

Dla własnego dobra i dobra partnerów wspinaczkowych warto zainwestować swój czas i pieniądze w poszerzenie wiedzy i nabycie umiejętności, które mogą zdecydować o zdrowiu i życiu podczas wyprawy czy trekkingu wysokogórskiego. Wiedzę teoretyczną można poszerzyć czytając w języku polskim wytyczne medyczne UIAA. (https://www.theuiaa.org/mountain-medicine/medical-advice/) Umiejętności praktyczne można zdobyć na szkoleniach z kwalifikowanej pierwszej pomocy, kursach lawinowych czy szkoleniach dedykowanych pierwszej pomocy i przetrwaniu w górach wysokich. Dostępne są też szkolenia on-line dla „zapracowanych”, umożliwiające zdobycie wiedzy bez wychodzenia z domu.

Budowa improwizowanych noszy podczas szkolenia dla alpinistów przed wyprawą wysokogórską.

Apteczka wyprawowa – złote zasady

Rozdzielenie apteczki między członków wyprawy: Odległości między uczestnikami wyprawy oraz obozami wyprawy są w górach znaczne, dlatego by środki medyczne były dostępne od razu tam gdzie są potrzebne należy je umiejętnie rozdzielić między uczestników. Rozdzielenie apteczki miedzy uczestników pozwala również wynieść do góry większą liczbę leków i środków medycznych – jeden bandaż pomnożony przez trzech alpinistów to już trzy bandaże. Każdy powinien mieć przy sobie osobisty zestaw leków i środków ratujących życie, a w bazie wyprawy należy mieć dostęp do większej apteczki wyprawowej zawierającej również środki na lżejsze dolegliwości. Na większych ekspedycjach warto by dodatkowo w każdym obozie znajdowała się apteczka obozowa. Uczestnicy trekkingu wędrujący w zwartej grupie, ze względu na zagrożenie zniszczenia czy zgubienia, powinni rozważyć posiadania przynajmniej dwóch apteczek trekkingowych.

Opakowanie: Ze względów praktycznych leki i środki medyczne należy przechowywać w plastikowych pudełkach. Apteczki wykonane z materiału nie chronią leków i środków medycznych przed zgnieceniem i zniszczeniem.

Skład: Przede wszystkim należy zabrać to co ratuje życie. Główni „zabójcy” w górach wysokich to wycieńczenie, wychłodzenie, urazy i choroby wysokościowe.

 

 

W osobistym zestawie ratunkowym obowiązkowo powinny znaleźć się:

  • namiot przetrwania (survival shelter) dający namiastkę schronienia w sytuacji nieoczekiwanego biwaku czy konieczności oczekiwania na pomoc
  • śpiwór ratunkowy (survival bag), który zwiększa  szanse w walce z wychłodzeniem
  • zestaw urazowy – bandaż elastyczny i gaza metrowa, które pozwolą zaopatrzyć ranę czy unieruchomić złamanie
  • zestaw leków – silny lek przeciwbólowy (np. ketoprofen), lek na wysokościowy obrzęk płuc (nifedypina lub sildenafil), lek na wysokościowy obrzęk mózgu (deksametazon)
  • zestaw energetyczny – żel energetyczny lub tabletki energetyczne, które ratują w sytuacji wyczerpania energetycznego
  • taśma powertape owinięta wokół kija trekkingowego czy czekana – przydatna w wielu sytuacjach

W składzie apteczki wyprawowej oprócz leków ratujących życie powinny znaleźć się leki i środki medyczne na inne, lżejsze problemy zdrowotne:

  • urazy: bandaż elastyczny, jałowa gaza, plaster bez opatrunku, plastry z opatrunkiem, plastry na pęcherze, agrafka, skalpel
  • dolegliwości żołądkowo-jelitowe: leki rozkurczowe, leki przeciwwymiotne, leki osłonowe na śluzówkę żołądka, leki przeciwbiegunkowe
  • odwodnienie: elektrolity do rozpuszczania w wodzie
  • ból: leki przeciwbólowe, ból lekki, średni, silny
  • infekcje, stany zapalne: antybiotyk o szerokim spektrum działania
  • zapalenie gardła: tabletki do ssania
  • objawy grypopodobne: leki przeciwkaszlowe, leki przeciwgorączkowe, krople do nosa
  • choroby wysokościowe: ostra choroba górska (acetazolamid), wysokościowy obrzęk płuc (nifedypina, sildenafil), wysokościowy obrzęk mózgu (deksametazon)
  • ślepota śnieżna: krople do oczu
  • odmrożenia: leki poprawiające właściwości reologiczne krwi, leki osłabiające agregację płytek krwi, maść / krem przeciwbakteryjna.
  • bezsenności – zbadane na wysokości leki nasenne  

Podczas długotrwałej wyprawy w odległym terenie, oprócz apteczek osobistych,  warto jest zadbać o profesjonalną aptekę bazową. 

 

Tlen ratunkowy – to obowiązkowy element wyposażenia każdej wyprawy czy trekkingu wysokogórskiego. Tlen powinien znajdować się zawsze w najwyższym punkcie działania wyprawy. Dodatkowo warto zapewnić sobie dostęp do przenośnego worka hiperbarycznego. Najlepszym lekiem na większość dolegliwości wysokogórskich jest zejście na niższą wysokość. Jeśli nie jest to możliwe w stanach zagrożenia życiu, szansę na przetrwanie zwiększa tlen i przenośny worek hiperbaryczny.

Worek hiperbaryczny pozwala zredukować objawy chorób wysokościowych.

Zrozumiały opis. Warto by apteczka była wyposażona w zrozumiały dla alpinisty/ turysty opis składu (na co stosuje się dany lek, nazwa leku, dawka leku). Opis powinien być zalaminowany, by ograniczyć niebezpieczeństwo uszkodzenia. Warto by do apteczki dołączona była bardziej opisowa instrukcja obsługi

Data ważności. Ze względu na ekstremalne warunki środowiskowe na jakie narażone są leki  podczas wyprawy bezpiecznie jest założyć, że leki po wyprawie tracą swoją ważność. Jedna apteczka  = jedna wyprawa.

Recepty. Leki na choroby wysokościowe, oraz leki na poważne dolegliwości zdrowotne są dostępne na receptę. Lekarz by wydać receptę musi skonsultować stan zdrowia uczestnika wyprawy. Konsultacja jest konieczna by wykluczyć ewentualne interakcje leków stosowanych przez osobę badaną z tymi, które mają być w apteczce. Dodatkowo, niektóre choroby przewlekłe wykluczają użycie niektórych leków.  

Leki kupujemy w Polsce. Jeśli wyprawa dotyczy gór oddalonych od cywilizacji, znajdujących się w kraju o niskim poziomie opieki medycznej, kompletowanie apteczki na miejscu nie jest dobrym pomysłem. Możemy spotkać się z ograniczoną dostępnością leków oraz niepewną jakością sprzedawanych środków. Skompletowanie apteczki w Polsce jest również mniej czasochłonne.

Wiedza, konsultacja satelitarna. Oprócz posiadanie leków i środków medycznych należy posiadać wiedzę lub mieć możliwość skonsultowania z lekarzem jak i kiedy ich używać. Niestety zazwyczaj nie ma możliwości bezpośredniego dostępu do lekarza na wysokości. Dedykowane szkolenia z wysokogórskiej pierwszej pomocy zwiększają świadomość na temat chorób wysokościowych i problemów medycznych występujących w górach wysokich oraz dają podstawową wiedzę na temat ich leczenia. Nie zastąpią one jednak studiów medycznych. Pewnym wyjściem naprzeciw trudnej sytuacji braku dostępności pomocy medycznej w górach wysokich jest możliwość konsultacji z lekarzem on-line, np. korzystając z łącza satelitarnego. Konsultacja satelitarna ma największy sens, jeśli lekarz przed wyprawą konsultował oraz wyposażał w apteczkę daną grupę alpinistów czy turystów wysokogórskich. W takiej sytuacji lekarz zna przedwyprawowy stan zdrowia uczestników wyprawy, zna plan aklimatyzacji i wie jakie leki i środki medyczne są na wyposażeniu grupy. To pozwala szybciej i właściwiej zareagować.

Bezpośredni kontakt ze specjalistą pozwoli Ci zaoszczędzić cenne minuty w sytuacji zagrożenia zdrowia.

Pamiętajmy, że w góry nie da się zabrać całego szpitala. Skład i ilość środków medycznych to zawsze kompromis pomiędzy wagą i objętością a przewidywanym zapotrzebowaniem, długością i charakterem wyprawy. W wielu sytuacjach potrzebne jest kreatywne myślenie i improwizowanie sprzętu medycznego z tego co w danym momencie mamy dostępne (czekan, kije trekkingowe, karimata,  śpiwór, lina, taśma powertape, druga noga). „Góry nie są dla frajerów, góry lubią MacGajwerów).

 

Ostatnie wpisy

Komentarze

0