Aklimatyzacja wysokogórska – jak zwiększyć swoje szanse na szczyt?

 In Porady

Zdobywanie gór zgodne z regułami aklimatyzacji to recepta na zdobycie szczytu i dobre samopoczucie podczas wyprawy. Bagatelizowanie zasad może niestety skończyć się chorobą wysokościową i powrotem do domu bez selfie ze szczytu. Aklimatyzacja to przystosowanie organizmu do nowych warunków. Im wyżej tym niższe ciśnienie, tym bardziej rozrzedzone powietrze, tym mniej dostępnego tlenu.

Reakcja organizmu na niedotlenienie.

Ze względu na spadek ciśnienia atmosferycznego, na Rysach (2499 m) dostępność tlenu jest o 25% niższa niż na poziomie morza, na Elbrusie (5642 m) o 50%, a na Evereście (8848 m) organizm zmaga się aż z 70% deficytem tlenu.

Aklimatyzacja wysokogórska to zmiany w funkcjonowaniu wielu układów organizmu umożliwiające przetrwanie człowieka w warunkach ograniczonej dostępności tlenu. Wraz ze wzrostem wysokości „wyciśnięcie” z powietrza i dostarczenie do organizmu tej samej ilości tlenu wymaga coraz szybszego oddechu, szybszej pracy serca i gęstszej krwi.

Aby dostarczyć do organizmu litr tlenu na Evereście oddychamy 5 razy szybciej i dostarczamy do płuc 5 razy większą objętość powietrza na minutę w porównaniu do poziomu zero (0 m n.p.m.: 15 oddechów i 25 litrów powietrza; Everest 8848 m: 80 oddechów, 135 litrów powietrza na minutę). Tylko zdrowe organizmy są w stanie w pełni zaaklimatyzować się do wysokości ekstremalnych. Osoby chorujące przewlekle, szczególnie na choroby układu oddechowego czy krążenia mogą mieć ograniczone możliwości aklimatyzacyjne i wymagać modyfikacji schematu zdobywania wysokości. Informacje o tym jak sprawdzić swój organizm przed wyprawą wysokogórską, znajdziesz tutaj.

Każdy organizm, niezależnie od poziomu wydolności potrzebuje czasu na przystosowanie. Aklimatyzacja nie dzieje się błyskawicznie. Lekceważenie zasad aklimatyzacji, czyli za szybkie zdobywanie wysokości, zwiększa ryzyko zachorowania na choroby wysokościowe takie jak ostra choroba górska, wysokościowy obrzęk płuc i wysokościowy obrzęk mózgu. Brak aklimatyzacji oznacza również gorszą tolerancję wysiłku, czyli wolniejsze niż po aklimatyzacji tempo wspinaczki, co jest równoznaczne ze zmniejszeniem szansy na zdobycie szczytu. Przykładowo, 85% z osób, które poświęciły 8 dni na aklimatyzację przed atakiem na Kilimandżaro (5895 m) wchodzi na szczyt, natomiast spośród osób atakujących po 5 dniach wspinaczki – tylko 25% stanie na szczycie.

Daj czas swojemu organizmowi na przystosowanie się do nowych warunków zdobywając wysokość według reguł aklimatyzacji, a zwiększysz swoje szanse na bezpieczne zdobycie szczytu.

Jakie zasady aklimatyzacji należy stosować? W jakim tempie zdobywać góry?

Towarzystwa zrzeszające ludzi gór i medycyny takie jak UIAA, WMS, ISMM, na podstawie badań naukowych prowadzonych w górach wysokich zalecają konkretne tempo i reguły zdobywania wysokości. Syntezą stanowisk powyższych towarzystw są następujące reguły obowiązujące na wysokościach od 2500 m do 6000 m n.p.m.:

  • pierwszą noc na wysokości spędź maksymalnie na 2500 m n.p.m.
  • powyżej 2500 m n.p.m. zdobywaj 300-500 m wysokości na dobę  – różnica wysokości między kolejnymi noclegami w drodze na szczyt nie powinna być większa niż 300-500 m
  • wchodź wysoko, śpij nisko; dopuszcza się, a wręcz zaleca wyjście danego dnia wyżej i powrót na niższą wysokość na nocleg
  • co 1000 m zdobytej wysokości, czyli co 2-3 dni zrób dzień odpoczynku na regenerację i spokojną aklimatyzację organizmu

(Zbyt szybkie tempo zdobywania wysokości może skutkować chorobą wysokogórską)


Jak postępować w przypadku wyższych gór niż 6000 m n.p.m.?

Jeżeli celem wyprawy jest wysoki sześciotysięcznik, siedmiotysięcznik lub ośmiotysięcznik powyższe reguły należy stosować jedynie na dojściu do bazy wyprawy. Natomiast  powyżej bazy górę zdobywamy tzw. metodą jo-jo (góra-dół, góra-dół), czyli w kolejnych wyjściach z bazy zakładamy i śpimy w coraz wyższych obozach. Na 6000-8000 m n.p.m. obowiązują następujące reguły:

  • nie nocuj w wyższych obozach po pierwszorazowym wejściu; zasada – „najpierw dotknij a potem się prześpij”; najpierw dojdź do obozu na lekko i zejdź do bazy, a dopiero w kolejnym wyjściu prześpij się w danym obozie.
  • między kolejnym wyjściami do coraz wyższych obozów odpoczywaj w bazie przez 2-3 dni
  • atak szczytowy zaplanuj tak, by różnica wysokości między ostatnim obozem a szczytem nie była większa niż 1000 metrów.

(Przed wyprawą warto jest sprawdzić swój organizm i przygotować się fizycznie do wysiłku w górach)

Ustal zasady aklimatyzacji jeszcze przed wyjazdem w góry. 

Planowanie aklimatyzacji należy rozpocząć od narysowania schematu aklimatyzacji według powyższych reguł (schemat teoretyczny). Następnie należy dostosować powyższy schemat do realiów góry np. miejsc możliwego noclegu (schemat realny). Pamiętają by ilość dni aklimatyzacji w schemacie realnym była zbliżona do ilości ze schematu teoretycznego. Po dołożeniu dni na zejście z góry oraz kilku dni rezerwowych (im wyższa góra tym więcej) uzyskujemy ilość dni, która konieczna jest by bezpiecznie zrealizować swój wysokogórski cel. Teraz dopiero jest czas na wybór agencji górskiej, która zaplanowała na górę tyle dni ile wynika z zasad aklimatyzacji. Warto zapłacić za dłuższy pobyt na górze, nie zachorować i wejść na szczyt.

Jest kilka sytuacji, w których warto schemat aklimatyzacji skonsultować z lekarzem specjalizującym się w medycynie wysokogórskiej. Konsultacja zalecana jest jeśli rozpoczynasz swoją przygodę z wysokością, masz chorobę przewlekłą, podczas poprzednich pobytów na wysokości wystąpiła choroba wysokościowa lub realia wyjazdu nie pozwalają na zdobywanie wysokości zgodnie z regułami aklimatyzacji.

Zdobywaj góry bezpiecznie, zgodne z zasadami aklimatyzacji. Zwiększ swoje szanse na szczyt i wróć do domu ze zrealizowanym marzeniem.

Ostatnie wpisy

Komentarze

0